ERGENEKON DESTANI
Türk iline Oğuz Han soyundan İl han padişah oldu.Bu sırada tatarların başında Sevinç Han vardı.
Aralarında vuruş çıkmıştıİl Han daima galip geliyordu. Sevinç Han Kırgız Hanı na birçok adam ve hediye
göndererek onu kendi etrafına çekti. Oralardaki kabilelerin en kalabalığı Türkler olduğundan bütün savaşlarda
üstün geliyorlardı.Bütün Türk illerinde Türk ün oku ötmeyen kolu yetmeyen bir yer yoktu
Bundan dolayı bütün kabileler Türk ü kötülerdi. Sev,nç Han öteki boylara da elçiler gönderip birleşmek ve
Türklerden öç almak üzere anlaştı. Hepsi birleşerek Türk lerin üzerine yürüdüler Türkler çadır ve sürü
lerini bir yere yıgıp etrafna hendek kazdılar ; eklediler. Sevnç Han geldi .
Vuruş başladı. On gün savaş oldu. On günde de Türkler üstün geldi. Bunun üzerine Sevinç Han bütün
han ve beyleri topladı. Gizlice görüştüler. Sevinç Han ”biz bunlara hile yapmazsak işimiz bitiktir.”dedi.
Ertesi gün tanla çadırlarını kaldırıp kötü mallarını ve bir takım ağırlık larnı bırakarak kaçtılar . Türkler
güçsüzlükten kaçtıklarını sanarak bunları kovaladılar. Tatarlar dönüp çarpıştılar . Bu sefer Türkler yenildi
Ordugahlarına gelinceye kadar onları kestiler. Bütün ordugahı zapt ettiler. Bütün çadırları orada oldugu için
Türklerden bir aile bile kurtulmadı. Büyüklerini kılıçtan geçirdiler küçükten her birini bir kişi tutsak olarak
aldı. Tutsak olanlar efendilerinin boy adını aldılar bylece dünyada Türk’ten eser kalmadı.
Sevinç Han Türk ilini yagmaladıktan sonra ülkesine dönmüştü. İl Han ın oğulları savaşta ölmüslerdi.
Yalnız en küçügü olan Kıyan kalmıştı. Kıyan o yıl evlenmişti. İl Han ın kardeşinin ogullarından olan Nüküz.
de o yıl evlenmisti. Bunların ikisi de aynı bölüktn iki kişiye tutsak olmuştu. Savaştan on gün sonra bir gece
atlanıp hatunlarıyla birlikte kaçtılar. Savaştan önce kurdukları yere geldiler.
Düşmandan kaçıp gelen deve , at , öküz ve koyunları orada buldular. Konuşup şöyle dediler : ”Burada
kalsak birgün düşmanlarımız bizi bulur bir kabileye gitsek hepsi de bizim düşman. İyisi mi dağlar arasında
kimsenin daha yolu düşmemiş olan bir yere gidip oturalım.” Sürülerini sürüp dağlara doğru yürüdüler.
Yabani koyunların yürüdüğü bir yolu tutup tırmanarak yüksek bir dağın boğazına vardılar. Oradan tepeye
Çıkıp öte yana indiler. Oraları iyice gözden geçirdiler. Geldikleri yoldan başka yol olmadığını gördüler. o yol
da öyle bir yoldu ki bir deve, bir keçi bin güçlükle yürüyebilirdi. Ayağı biraz sürçse düşer parçalanırdı.
Vardıkları geniş ve sonsuz bir ülke idi . İçinde akarsular kaynaklar türlü otlar çayırlar yemişli ağaçlar türlü
türlü avlar vardı. Bunu görünce Tanrı ya şükürler kıldılar. Kışın mallarının etini yer derileri giyer yazın
sütünü içerlerdi.Oraya Ergene Kon adını verdiler. Ergene dağ kemeri Kon dik demektir. Orası
dagın doruğu idi.
Burada Kıyan ve Nüküz ün oğulları çoğaldı.Kıyan ın oğulları daha çok oldu. Kıyan ın ogullarına Kıyat
dediler. Nüküz ün ogullarının bir nicesine Nüzükler bir nicesine Dürlügin dediler. Kıyan diye dağdan şid-
detle ve hızla inen sele derler. İl Han ın oğlu güçlü ve tez bir kişi olduğundan ona bu adı vermişlerdi. Kıyat
Kıyan ın cokluğundur. Bu ikisinin soyları uzun bir süre Ergene Kon da kaldı. Çogaldıkça çogaldılar.Ger aile
uruk adıyla bir oymak teşkil etti.
Dört yüz yıl sonra kendileri ve sürüleri o kadar çogaldı ki artık oralara sığmadılar. Bunun üzerine
toplandılar ve knuştular. ”Atalarımızdan işitirdik Ergene Kon un dışından geniş ve güzel bir üle varmış.
Atalarımız orada otururlarmış. Tatar baş olup öteki boylarla birlikte bizim uruğumuzu kırmış yurdumuzu
almış. Artık Tanrı ya şükür düşmandan korkarak dağda kalacak durumda değiliz. Bir yol bularak
bu dağdan göçüp çıkalım. Bize dost olanla görüşür düşman olanla güreşiriz.” dediler. Hepsi bu düşünceyi
beğendi. Çıkmaya yol aradılar. Bir türlü bulamadılar. Bir demirci ” en bir yer gördüm orada bir demir
madeni var. Sanıyorum ki bir kattır. Onu eritirsek yol buluruz ” dedi.Gidip orayı gördüler demircinin sözünü
uygun buldular.
Millete odun ve kömür vergisi saldılar. Herkes vergisini getirdi. Dağın böğründeki çatlağa bir sıra odun
bir sıra kömür dizdiler. Dağın tepesine ve öteki yanlarına da odun ve kömür yığdıktan sonra deriden yet-
miş körük yaptılar yetmiş yere koydular. Ateşlediler hepsini birden körüklediler.
Tanrı nın gücüyle demir eridi. Bir yüklü deve geçecek kadar yol açıldı O ayı o günü o saati belleyip
dışarı çıktılar. İşte o gün Türklerce bayram saylıdı. O günden beri bu kurtuluş gününde bayram yaparlar.
Bir demir parçasını ateşte kızdılar. Demir kıpkırmızı olunca önce han demiri kıskaçla tutup örsün üstüne
koyar çekiçle vurur. Sonra bütün beyler de öyle yapar. Bu günü çok değerli sayarak ”zindandan cıkıp ata
yurdunu geldiğimiz gün ” derler.
Ergene Kon Dan çıktıklarında Türklerin hanı Kıyan soyundan Korlas uruğundan Börte Çene (Çine) idi.
Bütün boylara elçiler göndererek Ergene Kon dan çıktıklarını bildirdi. Boyların kimi sevindi imi yerinde.
Tatarlar ise bunların üzerine yürüdü saf bağlandı savaş oldu. Türkler yendiler.Tatarların büyüklerini kılıç
tan keçirdiler küçüklerini tutsak ettiler. Böylece dört yüz yılı sonra kanlarını aldılar. Mallarını zapt ettiler ve
oradaki boyların en güçlüsü be başı Türkler oldu. Hatta kimi uruklar Türk olmadıkları halde Türk üz diyerek
onlarla birleşti
1.ergenekon destanında anlatılanlara izleyici gözüyle baktığınızda hangi olayları görmektesiniz?sözlü olarak ifade ediniz.
2.a.ergenekon destanında dönemin zihniyeti ve yaşam biçimini ifade eden cümleleri bularak tahtaya yazınız.
b.bunlardan hareketle donemin zihniyeti ve yaşamıyla ilgili çıkarımlarda bulununuz.çıkarımlarınızı günümüz yaşam biçimiyle karşılaştırınız.
3.ergenekon destanı hangi özel günü ifade eder?
ANLAMA YORUMLAMA
.aşagıdakı destan dönemine ait metelojik resimler verilmiştir.ergenekon destanında ve bu resimlerden hareket eden mitolojik ögelerin sözlü edebiyat döneminin
sanatını ve dılını nasıl etkıledıgını tarsınız.sonuçları defterinize yazınız.
2. ETKİNLİK
mitolojik ogelerle ilgili araştırma sonuçlarına göre:
a.Mİtolojiyi mitolik ögeleri ve ögrelerin oluşma nedenlerını sözlğ olarak ifade ediniz.
b.türkler mitolojik unsurlarla iran çin ve yunanlıların mitolojik unsurlarını karşılaştırınız.sonuçları maddeler halinde tahtaya yazınız.
ÖLÇME DEĞERLENDİRME
1.I.sözlü edebiyat mitolojik dönemde oluşmaya başlamştır.
II.sözlü edebiyat ürünlerı dönemin sizhniyetini ve yaşama biçimini yansıtır.
III.sözlü edebiyat urunlerı ortaya çıktıkları dönemde yazıya geçırılmıştır.
IV.sözlü edebiyat urunlerınde farklı kültürlerin etkisi daha fazladır.
asağıdakılerden hangisinde sözlü edebiyatın özellıklerı bır arada verılmıştır?
a)I-II b)I-III c)I-IV d)II-IV e)III-IV
2.asağıdakilerden hangisi türklerin mitolojik öğelerınden biri değildir?
a)bozkurt b)ağaç c)ışık d)zeus e)su
3.aşagıdakı cumleleırn karsısına yargılar dogru ıse ‘d’yalnıs ise ‘y’ yazınız.
.sözlü edebiyat ürünlerinde kavmi özellikler görülmez. ( )
.sözlü edebiyat urunlerı yazının olmadıgı bir dönemde ortaya çıkmıştır. ( )
.’hayat agacı’uygur destanlarında görülür. ( )
4.sözlü edebiyat ürünlerinin türk kültüründeki yeri nedir?sözlü olarak ifade ediniz.
5.aşagıda verılen kavramları ılgılı olanlarla eslastırınız.
sözlü edebiyat ürünü nevruz
türk destanlarındakı ortak motif destan
ergenekondan çıkıs günü demir
6.aşağıdaki noktalı yerlere uygun sözcükleri yazınız.
.sözlü edebiyat……………döneminde oluşmaya baslamıstır.
.geleneksel olarak yayılan veya toplumun hayal gücü etkisi ile biçim değiştiren evrenın doguşu ıle ilgili hayali
alegorik anlatımı olan halk hikayesine………..denir.
Cevaplar Alttadır.
Yorumlarınızdan…