Servet-i fünün sanatçıları toplumu etkilemede romanın gücüne inanmışlardı. 1860 yılından sonra yazılan batılı anlamda roman örnekleri, Tanzimat edebiyatının yenileşme çabalarına uygun özelliklere sahipti. Tema, dil ve üslüp bakımından toplumun büyük çoğunluğunu eğitmeye yöneliktir. 1875’ten itibaren Fransız romantizmin etkisiyle özellikle Namık kemal’in sanatkarane veya şairane denilen bir anlatım şekline yönelmesi ile yeni bir çığır açılmıştır. Bu yeni anlayış kısa sürede taraftar bulmuştur. Özellikle 1880’den sonra Sami paşazade Sezai Nabizade Nazım gibi güçlü kalemlerle gelişerek servet-i fünun romancılığını etkilemiştir. Servet-i fünün romancıları daha çok Namık Kemal’in etkisinde kalarak yetiştiklerinden, eserlerinden daha sonraları realizmin ve natüralizmin özelliklerine yansıtsalar da , romantizmin etkisinden bir türlü kurtulamamışlardı. Bundan dolayıdır ki Halit ziya Uşaklıgil, eserlerinin bir çoğunda romantik olmakla suçlanmıştır.
Servet –i fünün romanının ve hikayelerinin en kusurlu yönü hiç şüphe yoktur ki dili ve üslü budur. Bu dönemin yazarları, sözlüklerden Arapça ve Farsça sözlükler bulup eserlerine aktarmakla dilimizin ağırlaşmasına neden olmuşlardır.
Servet-i fünün şairleri gibi hikaye ve romancıları da dönemin sosyal ve siyasi baskılarını yaşadıklarından sosyal ve toplumsal konulara girmişlerdir. Bireysel konuları işlemlerinden dolayı eleştirirler. Bunlar daha çok yakın çevrelerine ve kendi iç dünyalarına yönelmek zorunda kalmışlardır. Bu yüzdendir ki kişilerin iç dünyalarının üzerinde çokça durulur. eserlerin de ki kahramanların ya birbirleriyle akraba ya da dost olduğu görülür. Kahramanlar
Orta halli fakat okumuş insnalardır.
Servet-i fünün romancılığı işlediği çevre itibariyle bir türlü İstanbul dışına çıkamamıştır. Bu da çok doğaldır, çünkü bu dönemin sanatçıları Anadolu’yu ve köy yaşamını hiç tanımamışlardır. Halit ziya Uşaklıgil, bazı küçük hikayelerinde köy insanına ve yaşamını anlatmaya çalışmışsa da bundan pek başarılı (romandaki kadar) olamamıştır. Çünkü Halit ziya ne köyü, ne köylüyü nede köy yaşamını tanımıştır.
Servet-i fünuncular, Tanzimat romanının bütün kusurlarını ortadan kaldırarak romanı batılı roman örneklerinin düzeyine yükseltmeyi başarmıştır . romanlarda kolu ve karekter seçimini dikkat edilmiştir. Psikolojik tahliller geniş yer tutar. Çevre tasvirlerinde ise ayrıntılara gidilmiştir. Hikaye ve roman yazarları üslüp bakımından oldukça titiz davranmışlardır.
Kas 21

Yorumlarınızdan…