AŞIK PAŞA
Aşık Paşa,Kırşehirde doğmuş ve orda ölmüştür.(1272-1333)Ünlü bir soydan gelir.Cengizin ordularından kaçarak Horasandan Anadoluya gelen,sonrada Kırşehire
yerleşen ünlü gizemci (mutasavvuf) Baba İlyasın torunudur.Baba İlyasın Selçukluların parçalanması sırasında Konyada emirlik yaptığı,siyasal olaylara karıştığı Birinci
Osmana hizmet ettiği söylenir.
Aşık Paşanın babasıda din uluslarından sayılan Muhlis Paşadır.Aşık Paşanın asıl adı Alidir.Takma adı “Aşık”tır,”paşa”lıkta bu sözcüğün “ilk çocuk” anlamına gelmesinden verilmiştir.Eldeki bilgilere göre, Aşık Paşa Türk ulusculuğunun bilincinde,Türkçenin önemli, zengin bir dil olduğuna inanan, bu uğurda çalışan bir kişidir.
Onun,
Türk diline kimseler bakmaz idi
Türklere her giz gönül akmaz idi
Türk dahi bilmez idi bu dilleri
İnce yolu ol ulu menzilleri
dizelerinin bundan yaklaşık 7yüzyıl önce söylenmiş olması, Aşık Paşanın Türklük bilincini, Türkçecilik açısından yaklaşımını açıkça ortaya koymaktadır.
Aşık Paşa, “din uluları”yetiştiren bir aileden gelmiş olduğu için,aldığı ailesel eğitimin, görgünün,geleneğin doğal sonucu olarak gizemci bir ozan olmuştur.Gizemciliğin (tasavvufun) Anadolu’da yayılması konusunda etkin çalışmalar yaptığı anlaşılıyor.Kimi kaynaklar, Aşık Paşa’nın küçük yaşta Hacı Bektaş’ı da tanımış olabileceği üzerinde duruyorlar.
Aşık Paşa hece ölçüsünün yanısıra aruz ölçüsünü de kullanmıştır. Ama gizemciliği savunan şiirlerinin büyük çoğunluğunu hece ölçüsüyle,Türkçeye özen göstererek
yazdığı anlaşılıyor.
Aşık Paşanın en ünlü yapıtı ‘Garipname’dir.1329 yılında yazılmıştır.Aşık Paşa bu yapıtında, Anadolu Türklerine gizemciliği öğretmek amacını gütmüştür.Aruz ölçüsüyledir.
On iki bin ‘beyit’lik bir yapıttır.Yapıtın öğreticilik yanı ağır bastığı için, bir sanat yapıtı olmaktan çok, bir öğretici yapıt olarak değendirilmelidir.Ayrıca ‘Garipnama’nin, Süleyman
Çelebi’nin “Mevlid”adlı yapıtını etkilediğinide belirtmek gerekir.
Aşık Paşanın şiirlerinde Yunus Emrenin açık etkilerini görme olanağıda vardır.Abdülbaki Gülpınarlı 67 şiirini derlemiş ve 1961 de yayımlanan “Yunus Emre ve Tasavvuf” kitabını almıştır.
Aşık Paşanın, Fakr-name, Vasf-ı Hal, Hikaye ve Kimya Risalesi adlı 4 mesnevisinide Agah Sırrı Levent yayımlamıştır.(1953-1954)
HER KİM BANA AĞYAR İSE
Her kim bana ağyar ise
Hak Tanrı yar olsun ona
Her kancaru varır ise
Bağ u bahar olsun ona.
Bana ağu sunan kişi
Şehd ü şeker olsun işi
Kolay gele müşkül işi
Eli erer olsun ona.
Acı dirliğim isteyen
Tatlı dirilsin dünyada
Kim ölümüm ister ise
Bin yıl ömür olsun ona.
Her kim diler ben har olam
Düşman elinde zar olam
Dostlar şad u düşmanı
Dost maşuk yar olsun ona.
Ardımca taşlar atanı
Hak tahta ağdırsın onu
Önüne kuyu kazanı
Güller nisar olsun ona.
Her kim diler ise benim
Ol dostumdan ayrıldığım
Gözlerinden hicap gitsin
Dizar ıyan olsun ona.
Bu Muhlis oğlu Paşa’nın
Güldüğün istemiyenin
Ağladığım istiyenin
Gözüm pınar olsun ona.
Yorumlarınızdan…