YAZILI SORULARI VE CEVAPLARI

NOKTALI VİRGÜL: (;)

a. Ögelerin arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur:

Örnek:

Türkler, yalnız medeniyetin öncüsü olmadılar; adaletinde sembolü oldular.

Kurtuluş savaşını Atatürk ve Türk Milleti kazanmıştı; onları zafere götüren, hürriyet ve istiklal aşkıydı.

b. Cümle içinde ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için konur.

Örnek:

Bakkaldan biraz yoğurt, süt peynir; birazda bisküvi şeker ve çikolata aldım.

Namık Kemal’in eserlerinin bir kısmı vatan, millet, hürriyet; bir kısmı da kanun, adalet ve hukuk kon ularını kapsar.

c. Kendilerinden önceki cümleyle ilgi kuran ancak, yanlı fakat, lakin, çünkü, yoksa, bundan dolayı, bununla birlikte, öyleyse vb. cümle başı bağlaçlarından önce konur.

Örnek:

Hayat ağlamaya değmez; çünkü acısı da sevinci gibi geçicidir. O daima çalışıyordu; zira başarının yolu çalışmadan geçiyordu.

ç. Virgülle ayrılmış örnekleri farklı örneklerden ayırmak için konur.

Örnek:

Türkiye, İngiltere Almanya; İstanbul, Londra, Berlin.

dil ve anlatım ANASAYFA’YA DÖNMEK İÇİN TIKLA

admin tarafından yazılmıştır \\ etiketler: İMLA VE NOKTALAMA

VİRGÜL: (,)

a. Cümlede birbiri ardınca sıralanan isim, sıfat, zamir, zarf ve anlamca birbirine bağlı cümlecikler arasına konur.

Örnek:

“Rüzgar gibi kasabaya daldık. Müslüman mahalleleri çığrışarak, çatırdayarak yanıyordu.”
Halide Edip ADIVAR

Yukarıdaki cümlede virgül, aynı türden sözcükleri birbirinden ayırmıştır.

“Ne ışıkta gezeyim, ne göze görüneyim.

Gündüzler size kalsın, verin karanlıkları.”

Necip Fazıl KISAKÜREK

Dizeleri birbirine virgülle bağlanmıştır.

“İşte Antakya! Benim gördüğüm ve sevdiğim Antakya budur: Yeşil bir ova kıyısında, sırtını bir dağa vermiş, ayaklarını coşkun ırmağa uzatmış, bacaklarının dumanını tüttürerek çınar gölgesinde dinlenen, keyif getiren hoş, yalnız kent! Meyve, çiçek, su kenti…”

Refik Halit KARAY

Metinde virgüllerden birincisi yer tamlayıcı ögeyi ayırmak için kullanılmıştır, diğer virgüller ise “kent” isminin sıfatlarını ayırma görevindedir .

b. Mektuplarda hitap sözlerinden sonra konur:

Örnek:

“Aziz ve muhterem kardeşim,”

“Sevgili anneciğim, “ gibi.

c. Cümlede, anlama güç kazandırmak için tekrarlanan sözcüklerin arasına konur:

Örnek:

“Gitti ve gelmedi, bir daha hiç, hiç gelmedi.”

Cenap ŞAHABETTİN

İkilemenin arasına virgül konmaz:

Örnek:

Ilgıt ılgıt esen yeller vadiyi doldurdu.

Koşa koşa eve gitti.

ç. Uzun cümlelerde özneden sonra kullanılır.

Örnek:

Neriman, ertesi sabah uyanınca, içinde belirsiz ve karışık duyguların şişkinliğini ve ağırlığını duydu.

Peyami SAFA

d. Cümle içinde ara sözleri ve ara cümleleri ayırmak için konur.

Örnek:

Okulumuz onur kurulu üyesi, Süheyla Bilen, incelemelerinde bilim adamı tarafsızlığını ve titizliğini ilke edinmiştir.

Örnek olsun diye, örnek istemez ya, söylüyorum.

e.Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için konur.

Fakat yol otomobillere yasak olduğundan oda herkes gibi tramvaya biner, kimse kendisine dikkat etmez.

Leyla, tekrar babasına döndü, karanlıkta onun çehresini fark etmeye, gözlerini görmeye çalıştı.

Reşat Nuri GÜNTEKİN

f.Cümle içindeki anlam karışıklığını gidermek için konur.

Asker, türküleri dinlerken hüzünleniyordu.

Çocuk, odasında bir süre uyudu.

O, çocuk hiçbir şeyle ilgilenmesin istiyordu.

Bu cümlelerdeki virgülü kaldırdığımızda cümlenin anlamı değişmektedir.

g. Bibliyografik künyelerde yazar, eser, ve yazı evi vb. maddelerden sonra konur.

Karaosmanoğlu, Yakup Kadri, Yaban, İletişim Yayınları, İstanbul, 1998

dil ve anlatım ANASAYFA’YA DÖNMEK İÇİN TIKLA

admin tarafından yazılmıştır \\ etiketler: İMLA VE NOKTALAMA

Duygularımızı ve düşüncelerimizi açık seçik ifade etmek, cümlelerin yapılarını ve duraklama noktalarını belirlemek; akıcı, anlaşılır okumayı kolaylaştırmak, sözün tonlamasını, vurgusunu belirtmek amacıyla kullanılan işaretlere noktalama işaretleri denir. Noktalama işaretlerin anlatımında çok büyük önemi vardır.bu yüzden, bu işaretleri gelişi güzel kullanamayız.

İMLA VE NOKTALAMA KATAGORİSİNE BAKINIZ

dil ve anlatım ANASAYFA’YA DÖNMEK İÇİN TIKLA

admin tarafından yazılmıştır \\ etiketler: İMLA VE NOKTALAMA

FİİL KÖK VE GÖVDELERİNE GETİRİLEN BAZI EKLERİN YAZILIŞI

a. Fiillere şimdiki zaman anlamı veren “-yor” ekinin imlası:

Olumsuzluk ekiyle birleşen “-yor” eki, olumsuzluk ekinin ünlüsünü daraltır.

Örnek:

Bakma-bakmıyor, gelme-gelmiyor, gülme-gülmüyor.

Bak – ma – yor
Fiil kökü olumsuzluk eki şimdiki zaman eki

“ma” olumsuzluk ekinin ünlüsü “bakmıyor” fiilden daralmıştır.

“-yor” eki sessiz harfle biten bir fiilden sonra gelirse, başına “ı,i,u,ü” ünlülerinden birini alır.

b. Fiillere gelecek zaman anlamı veren “ecek” ekinin imlası:

Gelecek zaman eki, ses uyumuna göre, “-acak” durumuna girebilir.Olumsuzluk eki almış fiil ile arasına ”y” yardımcı sesi alır.

Örnek:

Sol-ma-y-acak

Ak-ma-y-acak

Dol-ma-y-acak, dal-ma-ya-cak sözcüklerinde olumsuzluk ekinden sonra “y” yardımcı sesi gelmiştir.

Ünlüyle biten fiil, kök ve gövdelerine eklenen gelecek zaman eki, önüne “-y” yardımcı sesini alır. Ünsüzle biten sözcüklere ise doğrudan doğruya eklenir.

Örnek:

Gör-ecek, al-acak, dur-acak, kırdır-acak, sor-acak,

c.Sıfat- fiil türeten “-en” ekinin imlası:

“en” sıfat-fiil eki, sonu “-e” ve “-a” ile biten fiillere geldiğinde bu ek, başına “-y” yardımcı sesini alır.

Örnek:

Bekleyen yolcu

Dinleyen öğrenci

Görmeyen göz

Oynayan çocuklar

Okuyan gençler

“-en” eki büyük ünlü uyumuna göre “-an” da olur.

ç. Bağ-fiil türeten “-erek” ekinin imlası:

ünsüzle biten fiillere eklenen “-erek” eki, büyük ünlü uyumuna göre “-arak” da olabilir.
Ünlüyle biten sözcüklere eklenen bu ek, başına “-y” yardımcı sesini alır ve ses uyumuna uyar.

Örnek:

Gül-me-y-erek, ser-me-y-erek, sar-ma-y-arak, al-ma-y-arak.

Gel-erek, tut-arak, bat-arak, yap-arak.

dil ve anlatım ANASAYFA’YA DÖNMEK İÇİN TIKLA

admin tarafından yazılmıştır \\ etiketler: İMLA VE NOKTALAMA

1. NOKTA: ( . )

a. Cümlenin sonuna konur.

Örnek:

“Hava bulutlu ve üzerinde durduğumuz tepe rüzgarlı idi.”
Ahmet HAŞİM

“Yalıların çoğu, eski zaman eğitimi almış, başlarında mahalli ve bizce bilinmeyen bir ilim yaşayan, gönüllerinde bizi eski gelen bir alem taşıyan ve hayatları hülyalarına uyanmamış olan ihtiyar hanımlara benzerdi.”
Abdülhak Şinasi HİSAR
b. Kısaltmalardan sonra konur

Örnek:

Prof. (profesör), dr. (doktor), av. (avukat), yzb. (yüzbaşı), cad. (cadde), bn. (bayan), ing. (İngilizce), vs. (ve sayre) gibi.

c. Tarihlerin yazılışında gün,ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.

Örnek:

22.21981,6.IX.1998

Tarihlerde ay adları yazıyla da yazılabilir. Bu durumda ay adlarından önce ve sonra nokta kullanılmaz.

29 Mayıs 1453, 29 Ekim 1923, 19 Mayıs 1919…

ç. Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için konur.

Örnek:

Saat 10.45’te

26.876.318.250 lira.

d. –inci, -nci ekinin yerini tutar

Örnek:

VII. yüzyıl, 146. bölüm, IV. Murat, 28. sayfa.

e. Sıra gösteren rakam ve harflerden sadece sonuncu rakama nokta konur.

Örnek:

1. 2. 3. ; a, b, c, ç,

dil ve anlatım ANASAYFA’YA DÖNMEK İÇİN TIKLA

admin tarafından yazılmıştır \\ etiketler: İMLA VE NOKTALAMA, NOKTA

İLE KELİMESİNİN EK OLARAK YAZILIŞI

a.İle kelimesi, ünsüzle biten sözcüklere ek olarak getirildiğinde “i” ünlüsü düşer ve ünlü uyumuna uyar:

Sobamız, gazla değil odun veya kömürle yanıyor,

Okulumuzu ziyaret eden sanatçı çiçeklerle karşılandı.

Ahmet’e ateşle oynamamasını söyledim.

b.Ünlüyle biten sözcüklere “ile” sözcüğü getirilince, başındaki “i” harfi düşerek araya bir “y” yardımcı sesi girer ve ek, eklendiği sözcüğün ses uyumuna uyar:

Örnek:

Ben onun kaprisiyle uğraşamam

a. Üçüncü kişi iyelik ekinden sonra sözcüğün başındaki “i” ünlüsü düşer ve araya ”y” ünsüzü girer; ek, büyük ünlü uyumuna uyar:

Örnek:

Onun arkadaşı-yla görüştüm

Sevgi nin gücü-yle taş kalpler eriyik olur

Türk’ün ordusu-yla baş edilemez.

Ali’nin üzüntüsü-yle ilgilenmek gerekir

dil ve anlatım ANASAYFA’YA DÖNMEK İÇİN TIKLA

admin tarafından yazılmıştır \\ etiketler: İMLA VE NOKTALAMA

4.SORU EKİ OLAN ‘ ‘ Mİ’’ NİN YAZILIŞI

a. Soru eki olan ‘ ‘ mi’’ daima kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır:

Örnek:

Gönderdiğim kitabi aldın mı?

Size sevgi, yüreklerinizde tutsak edilsin diye mi verildi?

Edebiyatımızda Namık Kemal’den başka son ismi Kemal olan şahsiyet var mı?

b. ‘mi’ den sora gelen ekler ‘mi’ ile bitişik yazılır:

Örnek:

Yarın Ankara’ya gidiyor musunuz?

Onlar da sizinle geziye katılmışlar mıydı?

O benim dediğimi yapmış mıdır?

c.’mi’ eki sorudan başka görevlerde kullanıldığı zaman da ayrı yazılır.

Bahar geldi mi doğa canlanır.

Güzel mi güzel insanlar tanıdım

5. “DA, DE” BAĞLACININ YAZILIŞI

Da, de bağlacı ayrı yazılır; ancak, kendisinden önceki sözcüğün son ünlüsüne bağlı olarak büyük ünlü uyumuna uyar ve da, de biçimini alır.

Örnek:

Hak da kutsaldır, emek de

b. “ ya “ sözüyle birlikte kullanılan da mutlaka ayrı yazılır.

Örnek:

kabul et ya da etme, alın teri saygıya değerdir.

c. “da, de “ bağlacını kendisinden önceki sözcükten kesme ile ayırmak yanlıştır.

Bu bağlacı tamamen ayrı yazmak gerekir.

Örnek:

Aslıhan da güzel kızdır.

c. bulunma hali eki olan – da , -de, -ta, – te ‘nin “da, de” bağlacı ile hiçbir ilgisi yoktur.
Bulunma hali eki, getirildiği sözcüğe bitişik yazılır

Örnek:

“Yurtta sulh, cihan da sulh.”

Mustafa Kemal ATATÜRK

“Dilde, fikirde, işte birlik.”

İsmail GASPIRALI

dil ve anlatım ANASAYFA’YA DÖNMEK İÇİN TIKLA

admin tarafından yazılmıştır \\ etiketler: DE BAĞLACI, İMLA VE NOKTALAMA, SORU EKİ

3. ‘ ‘Kİ’’ BAĞLACININ YAZILIŞI

Bağlaç olan ‘ ‘iki’’ sözcüğü cümle içinde bağımsız bir sözcük olarak ayrı yazılır:

Berk can, derslerinde öle çalışmalı ki bütünlemeye kalmasın.

Fazla koşma ki terlemeyesin.

İyi düşün ki güzel konuşasın.

Emeğini inkar etme ki saygı göresin.

Atatürk diyor ki hayatta en hakiki mürşit ilimdir.

Bu konuda doktorlar diyor ki bu hasta iyileşmez

Fakat ‘ki’ bağlacı, birkaç örnekte kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır.

Örnek:

Halbuki, oysaki, mademki, sanki, çünkü, belki.

Barbaros belki, donanmayla seferden geliyor.

Sanki ufukta köyler tozlanmış birer resim gibi duruyordu.

Çünkü kelimesindeki ‘kü’ ‘ki’ bağlacının büyük ünlü uyumuna uymasıyla aldığı şekildir.

dil ve anlatım ANASAYFA’YA DÖNMEK İÇİN TIKLA

admin tarafından yazılmıştır \\ etiketler: İMLA VE NOKTALAMA, Kİ’’ BAĞLACININ YAZILIŞI

2.SAYILARIN YAZILIŞI

a. Küçük sayılar (100 ile 1000 sayıları) yazıyla gösterilir. Buna karşılık saat, para tutarı, ölçü, istatistik, verilere ilişkin sayılar ile büyük sayıların yazımında rakam kullanılır

Örnek:

İki hafta sonra tiyatroya gideceğiz

Atalarımızın yurt edindiği bu topraklar üzerinde bin yıldan beri yaşamaktayız.

1846’da Paris’in nüfusu 1. 550. 000 idi

Saat on ikiye değin sizi bekledik

b.Cümleye rakamla başlanmaz.

Örnek:

On sekiz Mart’ta düşmanı, Çanakkale de denize döktük.
Yüz on sekiz öğrenci, bugün diploma aldı.

c.Birden fazla sözcükten oluşan sayılar ayrı yazılır

İstanbul’da on iki milyon kişi yaşıyor

Örnek:

Saat dokuzu beş geçe iskelede buluşalım.

Ancak para ile ilgili işlem ve belgelerde sayılar bitişik yazılır

Örnek:

Ev sahibiyle iki yıllığına aylık yüzyetmişbeş milyona anlaştık törene 150 kişi katıldı.

Ç.romen rakamları yüzyıllarda, hükümdar adlarında, kitap ve dergi ciltlerinde kullanılır:

Örnek:

M: Selim aynı zamanda bir şairdi.
-
d. beş ve beşten çok rakamlı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak gruplar arasında nokta koyulabilir.

360 740 900 / 360.740.900

E: üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla belirtilir.

Örnek.

Fındıkları beşer beş er dağıttım

Sayılarda kesirler virgüle ayrılır

Örnek.

Okulun başarısı 27,6 dır.

dil ve anlatım ANASAYFA’YA DÖNMEK İÇİN TIKLA

admin tarafından yazılmıştır \\ etiketler: İMLA VE NOKTALAMA, SAYILARIN YAZILIŞI

Anlatımı başarılı kılan unsurlardan biri de yazım kurallarına uyulmasıdır. Anlatımın temel malzemesi dildir .Dilin yapı taşları da sözcüklerdir.Sözcük hazinesinin zenginliği bizi kompozisyon yazmada yetkin duruma getirir.Biz sözcüklerin doru yazılmasını öğrenmişsek , bu yetkinliğimiz ortadan kalkar .Bu nedenle kompozisyon yazmada ,çok sözcük bilmek kadar ,bu sözcüklerin doğru yazılışında öğrenmekte önemlidir.Bir dilin, sözcüklerin yazılı olarak kullanışında, birlik sağlamak üzere uyulması istenen kurallara imla kuralları denir.

Dilimizin yazım kuralları için sağdaki katagorilerden İMLA VE NOKTALAMA ya tıklayınız

admin tarafından yazılmıştır \\ etiketler: imla kurallari, İMLA VE NOKTALAMA