SAYFA 82
8.METİN
İSTANBUL’UN FETHİ
İstanbu, onun zamanında fethedildi.
1552’de genç hükümdar, bütün devlet erkanıyla ve donanma ile Gelibolu’dan Anadolu Hisarı’na geldi.Anadolu Hisarının karşısında büyük bir kale inşa etmek için lazım gelen bütün taş, kireç ve harç; usta, kalfa, amele, mühendis, herkes gemilerdeydi.
Fatih, hepsini birden, bir mart sabahı karşıya geçirdi.Ordaki Bizans müfrezeleriyle bir muharebe başladı.Bu muharebe şehit düşen Türklerinmezarlığı, Hisar’ın üstündedir.Hala şehitlik ismiyle yad olunur.
Fatih baştaolmak üzere, Sadrazam Halil Paşa ve diğer vezir ve serdarlar, o sırta, 1452 senesinin Martından Ağustosuna kadar, beş ay zarfında el’an (şimdi)gözümüz önünde duran ve İstanbul Fethi’ni bir levha gibi hatırlatan Rumeli Hisarı’nı inşa ettiler.
Bir sene sonra, 1453’te Türklüğün hafızasında daima en mübarek rakam gibi duracak olan bu tarihte, ordu Edirne’den ve Donanma Gelibolu’dan İstanbul üzerine yürüdü,İstahnbul Muhasarası, 26 Nisan’da başlamış itibar olduğuna göre yirmi üç gün sürdü.Donanma, Haliç’i kapayan zinciri kıramadı.Şehre hücum, Haliç tarafındaki surlardan daha kolay olabileceği için Donanmanın bir kısmı Haliç’e geçirildi.Türk hayalinde daima bir iradi ve himmet gibi kalacak bu tablo milli tarihimizin en güzel levhalarından biridir.Ancak karadan geçirilmiş olan bu ince donanmada ümit edilen işi göremedi.Bütün iş yine orduya kaldı 53 gün çetin bir muharasaradan sonra ordu, Edirnekapı ile Topkapı arasındaki münhat (Engin) yerde bulunan beşinci askeri kapıdan Mayısın 29’uncu Salı sabahı İstanbul’a girdi.
YAHYA KEMAL BEYAYLI
1.Metinde anlatılan olayların yaşanmış mı yoksa kurgulanmış mı olduğunu nedenleriyle belirtiniz.
2.”İstanbul’un Fethi” metninde olaylar arasındaki ilginin nasıl kurulduğunu bulup olay zincirinin oluşumunu açıklayınızi.
3.Masal metni için “olay örgüsü” ifadesi kullanılırken tarih metni için “olay zinciri” ifadesinin kullanılmasının sebeplerini tartışarak sonuçlarını defterinize yazınız.
4.Metindeki birleşik isimleri bulup bu isimlerin nasıl oluştuğunu açıklayınız.
14.ETKİNLİK
• Tablodaoluşumları verilen birleşik isimlere uygun örnekler bulunuz.
isim + isim =
isim +fiil =
isim + fiilimsi=
fiil + fiil =
sıfat +isim =sivrisinek
• Bulduğunuz isimlerin de kullanıldığı, olay örgüsünün bulunduğu bir metin yazınız.
• Yazdığınız metindeki birleşik isimlerinin ifadeye kazandırdıklarını açıklayınız.
SAYFA 83
15.ETKİNLİK
• Öyküleyici anlatımla oluşturulmuş farklı sanat metinleri bulunuz.
• Bulduğunuz metinleri olay, zaman, mekan ve kişi bakımından inceleyiniz.
• İncelediğiniz bu ögelerin özelliklerinin değişmesi anlatımı nasıl etkiler?
• Sınıfa getirdiğiniz metinlerden birini seçiniz ve dört grup oluşturunuz.
• Birinci grup metnin kişilerini, ikinci grup mekanlarını, üçüncü grup ise zamanlarını değiştirir.
• Dördüncü grup; değiştirilmiş kişi, mekan, ve zaman unsurlarını kullanarak yeni bir olay örgüsü oluşturur.
• Bulduğunuz metinlerde oluşturduğunuz metinleri karşılaştılarak kişi, zaman ve mekanın olydaki işlevlerini belirleyiniz.
9.METİN
BAŞINI VERMEYEN ŞEHİT
…
Düşman askerleri:
__Size teklifimiz var.Elçimizi içeri alır mısınız?
Kuru Kadı:
__Alırız, gönderin, gelsin, cevabını verdi.
Bedenler kalkanlı, tüfekli, oklu gazilerle dolmuştu.Palanganın ruhu, neşesi, keyfi olan iki arkadaş bu esnada tuhaf tuhaf laflar söyşeyip yine herkesi güldürüyordu.Bunların ikisine de “deli” derlerdi:Deli Mehmet, Deli Hüsrev…Serhat muharebelerinde, hayale sığmayacak yararlılıklarıyla masal kahramanları gibi inanılmaz bir şöhret kazanan bu iki deli hiçbir nizama, hiçbir kayda,hiçbir disipline girmeyen,dünya şerefinde gözleri olmayan Anadolu dervişlerindendir.Her zaferden sonra kumandanları onlara rütbe, hilat, murassa kılıç gibi şeyler vermeye kalkınca gülerler:”İstemeyiz!Fani vücuda kefen gerektir.Hilat nadanları sevindirir…”derler, Hak uğrundaki gayretlerine ücret, mükafat, hediye kabul etmezlerdi.Harp onların bayramıydı.Tüfekler, oklar atılmaya…Toplar gürlemeye…Kılıçlar, kalkanlar şakırdamaya başladı mı hemen çoşarlar, kendilerinden geçereler…Naralar savurarak düşman saflarına saldırırlar…Alevli gözlerle takip edilemeyen birer canlı yıldırım olup tutuşuyorlardı.
Kuru Kadı onların herkesi güldüren münakaşalarını, saçma sapan sözlerini gülümseyerek dinlerken elçiyi yanınagtetirdiler.İki deli de sustu.Herkes kulak kesildi.Bu elçi Türkçe biliyordu.Küstahça tekliflerini söyledi.
Palangayı saran Zigetvar kumandanı Kıraçin’di.Yanındaikibine yakın savaşçısı vardı.Grijgal’in “vire” ile verilmesini istiyordu.Ateşe, nura, haça, İncil’e, Zebur’a yemin ediyor; çıkıp giderlerken muhafızlara hiçbir ziyanı dokunmayacağına dair söz veriyordu.
Kuru Kadı:
__Pekala! Haydi git.Biz aramızda anlaşalım,kararımızı size öğleden sonra bildiririz, diye elçiyi aşağı gönderip kapıdan attırdı.
Sonra etrafındakilere döndü.Şöyle bir göz gezdirdi.Sırtının hafis kamburu içeri çekildi:
__İşittiniz ya gaziler, dedi.Kraçin haini bizim yüz on dört kişiden ibaret olduğumuzu anlamış.Üzerimize iki binkişi ile geldi.Teklif ettiği “vire”yi kabul etmek isteyenler varsa ellerini kaldırsın.
Kimsenin eli kalkmadı.
__Öyleyse hazırolalım, haydi…
Bir gürültüdür koptu:
__Hazırız.
__Hepimiz, hepimiz…
SAYFA 84
__Hepimiz,hepimiz hazırız.
__Kılıçlarımız,kalkanlarımız yağlı.
__Oklarımız bağlı.
__Yatağanlarımız keskin…
__Bugün nusret bizim.
__Amin, amin…
…
ÖMER SEYFETTİN
1.Olayın gerçekleştiği zaman ile hikayenin kaleme alındığı zamanın atnı olup olmadığını söyleyiniz.
2.Metinde geçen kişileri bularak bu kişilerin olaydaki işlevlerini belirtiniz.
3.Metindeki olayları bularak bu olayların birbire nasıl bağlandığını açıklayınız.
4.”Başını Vermeye Şehit” hikayesinde bir durumdan başka bir duruma geçilirken kişi, zaman ve mekanın özelliklerinde ne gibi değişiklikler olduğunu belirtiniz.
5.Öyküleyici ögelerle olay örgüsü oluşturmada temanın etkisi nedir?
6.”Başını Vermeyen Şehit” hikayesi ile “Ayı ve İki Ahbap” masalını inceleyerek anlatılanların gerçeklikle ilişkisini değerlendiriniz.
ANLAMA VE YORUMLAMA
16.ETKİNLİK
KİTABE-İ SENG-İ MEZAR
I II
Hiçbir şeyden çekmedi dünyada Mesele falan değildi öyle,
Nasırdan çektiği kadar. “To be or not to be” kendisi için;
Hatta çirkin yaratıldığından bile Bir akşamuyudu;
O kadar müteessir değildi; Uyanmayıverdi.
Kundurası vurmadığı zamanlarda Aldılar, götürdüler.
Anmazdı ama Allah’ın adını, Yıkandı, namazı kılındı, gömüldü.
Günahkarda sayılmazdı. Duyarlarsa öldüğünü alacaklılar
Yazık oldu Süleyman Efendi’ye Haklarını helal ederler elbet.
Alacağına gelince…
Alacağı yoktu zaten rahmetlinin.
II
Tüfeğini depoya koydular,
Esvabını başkasına verdiler.
Artık ne torbasında ekmek kırıtısı,
Ne matarasında dudaklarımın izi;
Öyle bir rüzgar ki,
Kendi gitti,ismi bile kalmadı yadigar.
Yalnız şu beyit kaldı,
Kahve ocağında, el ya
zısıyla:
“Ölüm Allah’ın emri,
Ayrılık olmasaydı.”
ORHAN VELİ KANIK
• Bu şiirdeki öyküleyici anlatım ögelerini belirleyerek bu ögelerle kısa bir hikaye yazınız.
SAYFA 85
17.ETKİNLİK
• Öyküleyici anlatımın hangi metin türlerinde kullanıldığını belirleyip defterinize yazınız.
18.ETKİNLİK
• Sınıf arkadaşlarınızınisimlerinin özelliklerini aşağıdaki tabloya yazınız.
Soyut =
Somut =
Basit =
Türemiş =
Birleşik =
19.ETKİNLİK
• Hem cins hemde özel isim olarak kullanılabilecek kelimeler belirleyiniz.
• Bunları birer cümlede kullanarak tabloya yazınız.
CİNS İSİM ÖZEL İSİM
1.Bahar, yaşlıların hastalık mevsimidir. Her şeyden önce Bahar,babasını düşünüyordu.
2.
3.
4.
5.
20.ETKİNLİK
• İsimler cümle içinde farklı kelime türü olarak kullanılabilir.Aşağıdaki tabloda verilen kelimeleri verilen örneklerden yararlanarak istenenleri uygun şekilde birer cümlede kullanınız.
• Siz der isimlerin farklı kelime türlerinde kullanıldığı örnekler bularak defterinize yazınız.
Kelime Kelimenin türü Cümle
İsim Akşam hüzün ve matem vaktidir.
Akşam zarf Her akşam uyumadan kitap okurdu.
isim
İleri sıfat
zarf
isim
sıfat
Doğru zarf
edat
SAYFA 86
21.ETKİNLİK
• Yukarıdaki resimden hareketle kısa bir hikaye yazınız.
• Yazdığınız hikayede özel, topluluk, soyut, türemiş ve birleşik isim örnekleri kullanınız.
• Oluşturduğunuz resimler arasında “Öyküleyici Metin Yarışması” düzenleyip birinci olan hikayeyi sınıf panosuna asınız.
Cevaplar Alttadır.
Yaziyi gonderen admin
\\ Etiketler: OLÇME VE DEĞERLENDİRME
Yorumlarınızdan…