SAYFA 79

9.ETKİNLİK
• “Biz İnsanlar”, “On iİkiye Bir Var” ve “Kefil” metinlerini tablodaki yargılara göre değerlendiriniz.

Yargılar Biz İnsanlar On İkiye Bir Var Kefil
Bilgi vermek amacıyla
yazılmıştır.

Öyküleyici sanat metnidir.

Anlatıcının olay kahraman-
larından biridir.(1.şahıs
ağzından anlatım)

Anlatıcı, sadece olayın
gözlemlenen yönlerini kamera
sessizliğiyle aktarmıştır.
(3.şahıs ağzından anlatım)

Anlatıcı; olayları-kişilerin
iç dünyaları dahil-herşeyibilen
hakim bir bakış açasıyla
anlatmıştır.(ilahi bakış anlatım)

Metinlerde öyküleyici anlatımın
ortak ögeleri olan olay,kişi,mekan
ve zaman vardır.

• Tablodan hareketle öyküleyici anlatımın özelliklerini aşağıdakişemaya yazınız.

Öyküleyici Anlatımın Özellikleri
1.
2.
3.
4.
5.

10.ETKİNLİK
• “Biz İnsanlar” metninde duygularımızla algılayabildiğimiz ve algılayamadığımız varlık isimlerine örnekler gösteriniz.
• Bu soyut ve somut isimlerin anlatıma kazandırdıklarını belirleyerek defterinize yazınız.

SAYFA 80

6.METİN
…
Bana gelince, ben müstakil odamda sonuna kadar mücadelede devama taraftarım.Doktorlar iyisini bilecekler ama ateş vücuda birinci derecede elzem birşey değildi. Milyonlarca insan sırtlarına, ayaklarına giyecek birşey ve kalınca bir yatak, yorgan tedarik edebilirse pekala yaşayıp gidiyorlar.Sıcak daha ziyade zevk içindir.Bunun için üşüyerek yaşamak bana yalnız yoksulluğun alameti gibi görülür ve hüzünj verir.
Sobanın idaresini kendielimealırsam daha bir itidal timinine muvaffak olacağımı ummuştum.Ateşmizaç bir şef idare eder gibi son derece temkinle hareket etmeme odamda bazen başka bir işe daldığım oluyordu.Fakat bir zaman sonra öyle bir ateş içinde kendime geliyordum ki adeta koşarak dışarı kaçıyordum.
REŞAT NURİ GÜNTEKİN
• Metindeki isimleri aşağıdaki tabloya göre gruplandırınız.
Somut isim Soyut isim
1.
2.
3.
4.
5.

11.ETKİNLİK
• “Bunu için üşüyerek yaşamak bana yalnız yoksulluğun alameti gibi görünür ve hüzün verir.” “Milyonlarca insan sıtlarına, ayaklarına giyecek birşey ve kalınnca bir yatak, yorgan tedarik edebilirse pekala yaşayıp gidiyor.”
a)Yukarıdaki cümlelerde kullanılan isimleri soyut-somut olmaları yönüyle gruplandırınız.
b)Cümlelerde somut veya soyut isimlere fazlaca yer verilmesinin anlatımı nasıl etkilediğini belirtiniz.

12.ETKİNLİK
Mamafih bütün gece ben yalnız onu düşündüm. Kalbim onun için nihayetsiz birşefkatle dolmuştu ve gözlerim perdelerin arkasından sabaha kadar onun beyaz örtüler altındaki mütevekkil şeklini, gittikçe solan solgun pembe gül rengindeki çehresini ve alevcikleri hiç sönmeyen mübarek gözlerini arıyordu. Kalbim onun için şefkat ve hasretle dolmuştu.
YAKUP KADRİ KARAOSMAOĞLU

…
Yüreceği değil, ayacığı sızlar.
Düşünmekte, yürümekten, susmaktan
Ha duyasın, tarlalarda şuncağız,
Nazlı buğday, sapanların derdini.
Çatlamış toprak gibi, toprak kadar büyümüş,
Yüreciği değil, değil, ayacığı sızlar.
FAZIL HÜSNÜ DAĞLARCA

• Metinlerde kullanılmış olan” – cik , – cağız” eklerinin kelimeye hangi anlamıkattığını belirleyiniz.
• Bu anlamların başka hangi eklerle sağlanabileceğini örnekler vererek açıklayınız.
• Küçültme eklerini “acıma, sevgi, küçültme” anlamlarında birir cümlede kullanınız.

Yaziyi gonderen admin \\ Etiketler: OLÇME VE DEĞERLENDİRME

Tartışma
Hazırlık

1. Tartışmanın olmadığı bir hayat nasıl olurdu?
2. Bir sorunun tartışılarak çözülebileceğine inanıp inanmadığınızı söyleyiniz
3. “Doğrular, düşüncelerin çarpışmasıyla ortaya çıkar.”sözünden ne anlıyorsunuz?
4. Televizyonda yayınlanan bir tartışma programı izleyip bu tartışmanın konusunu ve nasıl yapıldığını arkadaşlarınızla paylaşınız.

9 sayfa

1.Okuduğunuz tartışma hangi amaçla düzenlenmiştir?
2.Metinden hareketle, tartışmada başkanın görevlerinin neler olduğunu belirleyiniz.
3.Tartışmada, katılımcılar düşüncelerini açıklarken nelere dikkat etmiştir?
4.Okuduğunuz tartışma metni, konuşmaların düzenleme yapılmadan yazıya
aktarılmış halidir.Eğer tartışmacılar düşüncelerini yazılı olarak ifade
etselerdi okuduğunuz metinle dil ve anlatım bakımından ne gibi farklılıkları olurdu?
5.Metinden anlatım bozukluğu olan cümleleri bulup defterinize yazınız.
6.Metinde üzerinde durulan konuları bularak bunların güncel ve tartışılabilir
olup olmadıklarını söyleyiniz.Buradan hareketle tartışmada ele alınacak
konuların özelliklerini belirleyiniz.

1. ETKİNLİK

• Tartışmalarda dil, daha çok hangi işlevlerde kullanılır? Metinden dilin bu
işlevlerine örnek olabilecek cümleler bulup defterinize yazınız.

2. ETKİNLİK

“Burası Türkiye olduğuna göre iş yerinin adı da Türkçe olmalıdır.”
“Her dil, içerisinde bulunduğu şartlara göre birtakım gelişmeler kaydeder.”
Yukarıdaki cümlelerde yabancı kelimeler kullanılmamış, süsten ve sanattan
Uzak durulmuş, anlamın açık olmasına dikkat edilmiştir.

 Bu örneklerden hareketle metni “açıklık, duruluk ve yalınlık” açısından inceleyip bunların anlatıma etkisini belirtiniz.

Yaziyi gonderen admin \\ Etiketler: OLÇME VE DEĞERLENDİRME

Anlatımda Tema ve Konu

HAZIRLIK

1.)Tarih boyunca degişmeyen evrensel duygular nelerdir?
2.)Çalışkanlık “konusu işleyen metinler bularak bunları sınıfa getiriniz.
3.)Size çocuklugunuzu hatırlatan nesneler nelerdir?
4.)İstiklal marşı`mız hangi duygularla yazılmıştır?
5.)”Mutlulugum başkalarını mutlulugunu artıtmaktır.Mutlu olmak için başkalarının mutluluguna muhtacım ben.
“Mutluluk;özgür bir toprak üstüne,özgür bir ulus arasında,özgür bir iş görmektir
goethe(göte)

Yukarıdaki özdeyişlerde “mutluluk”duygusunun hangi yönleri üzerinde duruldugunu tartışarak belirleyiniz.

İnceleme
1.METİN
Şimdi kaç sene oluyo ki böyle her gün sabahleyin çantasını dolduran mektupları alır,çıkardı.Yürümekten,kaldırımlara sürüne bu yorgun bacakları çekip götürmekten bezmiş,usanmış,dünyanın binlerce köşesinde gelen bu kagıt parçalarını sokak sokak, kapı kapı gezdirip dagılmaktan evet ,artık nefretedercesine bıkmıştı.
Şimdi kaç sene oluyor ki böyle güneşlerde yanarak ateş püskürten yaz havalrında nefesi tıkanarak kış günlerinde yagmurların altında ıslanan sırtını kabartarak , rutubetten sızlayan ayaklarını çamurların içinde sürükleyerek,bu büyük şehrin binlerce sokagında dolaşmaktan, çantası beline çarpa çarpa sayısız adamın habersiz habercisi olmaktan artık igrenmiş,bunalmıştı.
Seneler…onların insafsız silsilesi her gün meçhul emllerle yüklü başını biraz daha topraklara yaklaştıracak darbeler vura vura geçiş;güçsüzsinirleri bozuk yatıgı gecelerden gündüzleri açan her güneş ,ona:Bugün yine dünkü gibi,her zamanki gibi dagıtıcısın ve her zaman böyle olacaksın!demişti.
Ah!Bu sokakların bitmez tükenmez,karışık dolaşık çizgilerini durmaz dinlenmez adımlarla binaların rakamlarına bakarak,dükkanlardan isim sorarak,bir adam bulmak için saatlerce dolaşarak gezmeye mahküm olan ömr-i sefil!
İşte bugün başlayarak inatçı sessizligiyle soluk giysilerini kemiklerine yapıştıran,yırtık ayakkabılarında çoraplarına nüfuz eden yagmurdan,bütün küskünlügü feveran etti.Bir yere sıgınmaya lüzum görmeyerek, şu kendisini kamçılamak isteyen yagmuru küçümsemek için kaçmayarak,hemen yagmurun altında bir cehennem nehri şeklinde akıyor zannadilen sokaga,hayatın o heyecan sahnesine baktı.
İlk önce şemsiyesinin altında mahfuz ayaklarıyla sıkıntı içinde geçenleri gördü,sonra çamurları yararak akıp giden arabalara baktı. şüpesiz yagmur bunlara ait degildi.Buşemsiyeliler,bu arabalılar,işte zavallı çantasını dolduran mektupların sahipleri…
Bunların içinde şu hayatın arsasında kendisi ne idi?Dünyaya bu adamların mektuplarını taşımak için mi gelmişti.
Artık sokaga bakmadı,şimdi eski giysinin kenarlarından sıza sıza katrelerle etrafına damlayan sulara,çamurlu paçaların altında aglıyor zannolunan ayakkabılarına bakıyordu.
AH! bu mektuplar!…Herkesten gelip herkese giden şeyler!O,yalnız başkalarının mektuplarına memurdu.Hiçbir kimsesi yoktu ki ondan gelecek mektubu olsun.
Şu her gün dolup boşalan çantayı hep bir hayal kııklıgı içinde açıp kapardı.Senelerdir elinden geçen bu şeylere imrenirdi .Ne olurdu,ara sıra bir tanesi bir avuntu hissesi olarak ona ait olsaydı!..
İçlerinde neler keşfederdi!Bir tenha sokakta cumbasının içinde bekleyenkadının oglundan mektup alacagını anlardı.her hafta üç-dört mektubu birden gelen bir tıbbiyeli tanırdı ki mektupların içinde pembe zarflısını açmak için acele ederken elleri titrerdi.Artık,yavaş,yavaş,senelerceülfet ve melekenden mütevellit bir ferasetle yazılarından,isimlerinden,zarfların şekillerinden,kagıtların kokularından hemen hemen muhtevalarını anlamaya başlamış idi.Evet, bütün o mektuplaşan babalarla çocukları,karı kocaları,aşıkları keşfediyor;evet, şu gözünün önünden arabalarıyla ,şemsiyeleriyle geçen,kendi gibi başkalarının mektupları ile dolu bir çanta asılı olmayan bütün adamları,bütün o mektup sahiplerini anlıyordu ve anlıyordu ki kendisi bunların içinde nasipsiz,bahtı boş,tamamıyla yabancı idi. Ona hiçbir yerden mektup gelmeyecekti.
O vakit ıslaksaçlarından yanaklarına dogru akan yagmurların altındai bu ümitsiz hayat,bu zavallı kim sesiz dagıtıcı,agır bir yeis duydu.artık boynuna tahammül edilmeyecek bir zincir ile asıla asıla aşagı dogru kaldırımlara vurmak için başını çekiyor gibi agır gelen şu çantayı ,şu başkalarının mektup koruyucusunu koparıp atmak,ayaklarıyla çignemek ve sonra biraz da rahat etmek için,işte şuraya,üzerinden geçildikçe açılıp kapanan kirli suyun içinde,arabaların tekerlekleri altında boyuna uzanıp ölmek, çamurlara gömülmek istedi..
HALİT ZİYA UŞAKLIGİL
SADELEŞTİRİLMİŞTİR)

1.)Hikayenin konusu nedir?
2.)”ömr-i tehi”hikayesine hakim olan duygu nedir?
3.)”ömr-i tehi”hikayesinde verirmek istenen duygu ve düşünceler hangi kişi,yer,zaman ve baglamla sınırlandırılıp somutlaştırırmıştır?

Yaziyi gonderen admin \\ Etiketler: OLÇME VE DEĞERLENDİRME

1. Etkinlik
YALNIZLIGIM
Ilık su gibidir,içimde yalnızlıgım.
Yalnızlıgım, ruhumda uzak bir ses gibidir.
Her sabah ufuklardan mavi şarkılar gelir.
Ve her sabah ürperir içimde yalnızlıgım.
————————————————–
Rüya rüzgarlarında bir yaprak yalnızlıgım.
Düşümcem bir neydir ki ürperir perde perde.
Belki bu mısralarım esecek gönüllerde,
Fakat herkese uzak kalacak,yalnızlıgım.
FAZIL HÜSNÜ DAGLARCA

GAZEL

Yetti bi-kesligim ol gayete kim çevremde
Kimse yok çizgine girdab-ı beladan gayrı
————————————————–
Ne yanar kimse bana ateş-i dilden özge
Ne açar kimse kapım bad-ı sabadan gayrı

FUZULİ
1.)Şiirlerin temalarını bulunuz.
2.)”ömr-i tehi” hikayesi ile bu şiirleri tema bakımından karşılaştırınız.
3.)Özgürlük,yaşama sevinci,ölüm,hoşgörü vb.duygular tüm insanlarda ortk olmasına ragmen bunların ifade ediliş biçimleri farklıdır.Buna göre yukarıdaki metinler duyguların dile getirilişi yönünden karşılaştırınız.
4.)şiirleri ahenk ve içerik unsurları yönünden inceleyiniz.
5.)Şiirlerde hangi duyulardan yararlanılmıştır?
6.)Yukarıdaki metinleri dil açısından inceleyerek metinlerin içerik özelliklerini belirleyiniz..

Yaziyi gonderen admin \\ Etiketler: OLÇME VE DEĞERLENDİRME

Anlama ve Yorumlama
2.Etkinlik
RUBAİ
Gel,gel ne olursan ol yine gel,
İster kafir,ister Mecusi,ister putperes ol yine gel
Bizim dergahımız,ümitsizlik dergahı degildir.
Yüz kere tövbeni bozmuş olsanda yine gel…
(Mevlana celaleddin rumi)

Elif okuduk ötürü
Pazar eyledik götürü
Yaratılmışı hoş gördük
Yaradandan ötürü.
YUNUS EMRE

*Dörtlükleri;temaları ve temalarının ifade edilişşleri bakımından inceleyip sonuçları defterinize yazınız.

3.Etkinlik
*Özgürlük”temasını işleyen bir nazım bir de nesir örnegi bulunuz
* Bunları konu,tema,dil ve anlatım yönlerinden tabloda verilenlere göre karşılaştırınız.
*Aynı temada yazılmış olan bu metinlerin ayırt edici özelliklerini söyleyiniz.

4.Etkinlik
*Üç grup oluşturunuz.
*Gruplar kıskançlıgı ele alan öyküleyici,açıklayıcı,mizahi kısa metinşer kısa metinler yazar
*Her grup yazdıgı metni okur
*Aynı temada yazılmış bu metinleri karşılaştırarak ayırt edici özelliklerini belirtiniz.
*yazdıgınız bu metinlerden hareketle anlatım türü,tema ve dil arasında nasıl bir ilişki oldugunu açıklayınız.

Yaziyi gonderen admin \\ Etiketler: OLÇME VE DEĞERLENDİRME

Ölçme Degerlendirme
1.)Aşagıdaki cümlelerde noktalı yerleri doldurunuz.
*Metinlerde gözlemlenebilen her türlü anlam ve dil malzemesini belirtmek için…………………haline getirilir.
2.)Sayısını unuttugum günlerce bekleyişten
Ben yorgunum,rıhtım taşları yorgun .
Art arda geçen gemiler durmuyor bu limanda,
Duranlardan ses çıkmıyorsun.

Türkan İLDENİZ

Şiirde hakim olan tema aşagıdakilerden hangisidir?

A)Özlem B)Sabırsızlık C)Bitkinlik D)Umutsuzluk E)Yalnızlık

Yaziyi gonderen admin \\ Etiketler: OLÇME VE DEĞERLENDİRME